Opiniemonitor: zzp’ers willen duidelijkere communicatie over schijnzelfstandigheid

Vertage vroeg bijna 1.300 hoogopgeleide zzp’ers naar hun ervaringen met deze handhaving, bij lopende en bij nieuwe opdrachten. Ook peilden we hun mening over de twee wetsvoorstellen.

De opiniemonitor laat een duidelijk beeld zien. Veel zzp’ers vinden sinds januari 2025 minder snel nieuwe opdrachten. Toch overweegt de meerderheid niet om te stoppen als zelfstandig professional. Over de wetsvoorstellen lopen de meningen uiteen. En veel respondenten vragen om duidelijkere communicatie vanuit de Rijksoverheid over schijnzelfstandigheid.

Belangrijkste inzichten

• 59% van de zzp’ers geeft aan moeite te hebben met het vinden van nieuwe opdrachten.
• Ruim 70% is ontevreden over de communicatie van de Rijksoverheid.
• Bijna 77% mist duidelijkheid over welke opdrachten wel of niet zijn toegestaan.
• Steun voor de Zelfstandigenwet en de BAZ blijft verdeeld onder zzp’ers.
• Slechts 40% overweegt te stoppen als zelfstandig professional.
• 93% treft voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid, 94% voor pensioen.

Onderzoeksmethode

Vertage ondervroeg bijna 1.300 hoogopgeleide zzp’ers via een online enquête, met gesloten en open vragen over handhaving, communicatie en wetgeving. De opiniemonitor bouwt voort op een vergelijkbaar onderzoek uit 2024.

Wat is schijnzelfstandigheid en waarom handhaaft de Belastingdienst?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer een zzp’er in de praktijk werkt als werknemer, zonder een arbeidscontract. Denk aan een vaste werkplek, vaste werktijden of gezag van de opdrachtgever over de manier van werken. De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt of een arbeidsrelatie kwalificeert als een zelfstandige opdracht of als verkapt dienstverband.

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid, na een moratorium van enkele jaren. Opdrachtgevers die zzp’ers inzetten zonder aan de criteria te voldoen, lopen risico op naheffingen en boetes. Dat verklaart waarom veel opdrachtgevers voorzichtiger zijn geworden bij het inzetten van zelfstandig professionals.

Compliance met de Wet DBA vraagt om een zorgvuldige beoordeling per opdracht, niet om een algemeen verbod op zzp’ers. Meer achtergrond over deze criteria en de gevolgen voor zzp-opdrachten staat in ons blog over schijnzelfstandigheid bij zzp-opdrachten, en in dit artikel over waarom de Wet DBA belangrijk is voor zzp-opdrachten.

Minder opdrachten voor zzp’ers sinds hervatte handhaving

59% van de respondenten vindt moeilijker nieuwe opdrachten, een stijging van 10% ten opzichte van 2024. Destijds peilde Vertage (toen nog HeadFirst Group) in een vergelijkbare opiniemonitor hoe zzp’ers de opheffing van het handhavingsmoratorium op de Wet DBA per 1 januari 2025 inschatten. Ondanks die onrust overwegen de meeste zzp’ers niet om te stoppen. In 2024 gaf 41% aan door te gaan als zelfstandig professional, ondanks mogelijke onrust rondom de handhaving. Dat percentage staat nu op 40%, nagenoeg gelijk gebleven.

Uit de open antwoorden komt een duidelijk patroon naar voren. Veel zzp’ers merken dat opdrachtgevers in 2025 terughoudender zijn geworden. Vaak gebeurt dat uit voorzorg, uit angst voor handhaving door de Belastingdienst.

Een respondent verwoordt het als volgt: “Momenteel heerst er veel onrust in de markt. Opdrachten die in de praktijk wel degelijk aan de relevante criteria en jurisprudentie voldoen, worden toch als ongeschikt voor zzp’ers bestempeld. Door de aanhoudende onduidelijkheid en de hervatte handhaving lopen veel zzp’ers opdrachten mis en is het aanbod aan werk merkbaar kleiner geworden.”

Zzp’ers vragen om duidelijkere communicatie van de Rijksoverheid

Onduidelijkheid blijft een terugkerend thema, net als in 2024. Bijna 69% van de zzp’ers is (zeer) goed op de hoogte van de handhavingsstrategie van de Belastingdienst. Toch maken veel respondenten zich zorgen. Op sociale media circuleert veel misinformatie over de handhaving op schijnzelfstandigheid. Dat maakt de behoefte aan heldere en consistente communicatie groot.

De Rijksoverheid benoemt zelf het belang van goede communicatie over de handhaving. Desondanks geeft ruim 70% (zeer) ontevreden over de communicatie van de respondenten aan. Onzekerheid over de regels vertaalt zich volgens veel zzp’ers direct in minder opdrachten. Ook in de opiniemonitor van 2024 waren zzp’ers kritisch op de publiekscampagne van de Rijksoverheid, destijds over de opheffing van het handhavingsmoratorium. 65% gaf toen aan dat de campagne (helemaal) geen duidelijkheid bood.

De politiek herkende dit signaal. Thierry Aartsen (VVD), inmiddels minister van Werk en Participatie, Hans Vijlbrief (D66), inmiddels minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en destijds Kamerlid Mariska Rikkers-Oosterkamp (BBB) riepen het vorige kabinet op tot actieve communicatie. Hun boodschap: werken met zzp’ers blijft mogelijk, mits de regels worden gevolgd. De Tweede Kamer nam deze motie aan op 27 mei 2025. De onduidelijkheid blijft ondanks deze motie groot. Bijna 77% (zeer) ontevreden over de duidelijkheid rond welke opdrachten mogelijk zijn” geven de respondenten aan.

Wisselende steun voor verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (BAZ)

Op 13 maart 2026 ging de BAZ naar de Tweede Kamer ter behandeling. De meningen van zzp’ers over de BAZ lopen uiteen. Bijna 38% vindt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering een (zeer) goed idee. 39% noemt het juist een (zeer) slecht plan. Kritische reacties gaan vooral over de dekking, die pas na twee jaar ingaat, en over verdere overheidsbemoeienis. Veel zzp’ers geven aan zelf prima voorzieningen te treffen, zonder verplichte AOV.

Slechts 7% heeft nog geen voorziening voor arbeidsongeschiktheid getroffen. De rest spaart (59,4%), sluit een private verzekering af (50,4%), belegt (39,5%) of is aangesloten bij een broodfonds (10,9%). De wet biedt in deze gevallen een opt-out. Zzp’ers betalen in dat geval nog wel een stabiliteitsbijdrage aan het UWV. De hoogte van deze bijdrage staat nog niet vast; het kabinet werkt dit verder uit.

Zelfstandigenwet krijgt gemengde ontvangst

Slechts 27,7% van de respondenten is er (zeer) van overtuigd dat de Zelfstandigenwet daadwerkelijk bijdraagt aan meer duidelijkheid over welke opdrachten zzp’ers uitvoeren. Een opvallende uitkomst. In april 2025 liet onderzoek van Knab namelijk een ander beeld zien. Een ruime meerderheid van de zzp’ers stond destijds positief tegenover het initiatiefwetsvoorstel. Van de meer dan 7.500 ondervraagde zelfstandigen zei 71% het voorstel te steunen, als zij zelf in de Tweede Kamer zaten. Dat is een hoog percentage, ook omdat de wet nieuwe verplichtingen introduceert. Denk aan het regelen van pensioen en een voorziening tegen arbeidsongeschiktheid. In het onderzoek van Knab gaf 17% aan tegen het voorstel te zijn. 12% twijfelde nog.

Wat betekent dit voor werkgevers en opdrachtgevers?

Terughoudendheid bij opdrachtgevers raakt uiteindelijk ook hun eigen slagkracht. Minder ruimte voor zzp’ers betekent minder snel toegang tot specialistische kennis op piekmomenten. Heldere afspraken over de aard van een opdracht helpen opdrachtgevers om zzp’ers wel in te blijven zetten, met minder risico op naheffingen.

Aandachtspunten voor opdrachtgevers

Deze cijfers raken ook jouw manier van samenwerken met zzp’ers.

• Verwacht meer terughoudendheid: veel opdrachtgevers trekken voorzichtig aan de handrem uit angst voor handhaving.
• Investeer in heldere afspraken: duidelijke criteria over de aard van een opdracht voorkomen twijfel bij zzp’ers en juristen.
• Volg de wetsvoorstellen op de voet: de Zelfstandigenwet en de BAZ raken direct de manier waarop je zzp’ers inzet.
• Communiceer proactief richting zzp’ers: heldere uitleg over wat wel en niet mogelijk is, geeft zzp’ers meer vertrouwen in de samenwerking.
• Zoek advies bij twijfel: compliance rond schijnzelfstandigheid vraagt om specialistische kennis van wetgeving en jurisprudentie.

Wat betekent dit voor zzp’ers?

Voor zzp’ers blijft voorbereiding lonend. 93% van de respondenten treft voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid, 94% voor pensioen. Daarmee staat de zelfstandige markt er financieel gezond voor. Toch blijft onduidelijkheid over de aard van opdrachten een terugkerend punt van zorg. Heldere communicatie, vanuit de Rijksoverheid en opdrachtgevers samen, geeft zzp’ers meer houvast bij het kiezen van opdrachten. Praktisch betekent dit voor zzp’ers: vraag bij twijfel over een opdracht om een heldere toelichting van de opdrachtgever op de aard van de samenwerking. Leg afspraken over werktijden, aansturing en vervanging vast. Dat geeft meer zekerheid, ook zonder duidelijke lijn vanuit de Rijksoverheid.

Duidelijkheid als basis voor vertrouwen in de zzp-markt

De opiniemonitor van Vertage schetst een helder beeld van de zzp-markt. Veel respondenten merken concreet gevolg van de hervatte handhaving, in de vorm van minder opdrachten. Onduidelijkheid over welke opdrachten wel en niet passen bij een zzp’er speelt daarin een grote rol. Ondanks een relatief hoge bekendheid met de handhavingsstrategie van de Belastingdienst, zorgt onrust op de markt voor terughoudendheid bij opdrachtgevers.

Ook rond nieuwe wetgeving blijft het beeld gemengd. Zowel de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering als de Zelfstandigenwet krijgen uiteenlopende reacties. Een deel van de zzp’ers ziet de voorstellen als stap richting meer zekerheid. Een ander deel twijfelt aan de daadwerkelijke effectiviteit, vooral als het gaat om het wegnemen van onzekerheid. De uitkomsten onderstrepen het belang van heldere en consistente communicatie over de geldende regels en de bedoeling van de handhaving. Voorspelbaarheid geeft houvast, voor opdrachtgevers en voor zzp’ers. Juist in deze fase van veranderend beleid en wetgeving, draagt duidelijke uitleg bij aan meer vertrouwen en stabiliteit in de zzp-markt.

Praat mee over de toekomst van de zzp-markt

Bekijk verwant arbeidsmarktonderzoek zoals onze ict-arbeidsmarkt in cijfers, of praat met Vertage over de inzet van zelfstandig professionals binnen de geldende regels.

Meld je aan voor arbeidsmarktupdates • Neem contact op met Vertage 

Contactpersonen voor vragen:
Sem Overduin, Public Policy & Affairs Manager
Maaike van Driel, Head of Legal
Thomas ten Veldhuijs, Senior Legal Counsel