Het nieuwe coalitieakkoord van D66, CDA en VVD markeert een belangrijke ontwikkeling in de regelgeving rond zelfstandig professionals. De wet VBAR (wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) was jarenlang het beoogde instrument om arbeidsrelaties te verduidelijken, door uitspraken van rechters vast te leggen in de wetgeving. Afgelopen vrijdag werd bekend dat deze wet niet in de huidige vorm wordt ingevoerd. In plaats daarvan kiest de nieuwe coalitie voor een ander wetsvoorstel: de Zelfstandigenwet.
De VBAR vertaalt bestaande jurisprudentie, zoals het FNV, Uber en Deliveroo-arrest, naar een wettelijk kader. Het doel is om arbeidsrelaties duidelijk en binnen het wettelijke kader vorm te geven. Zo voorkomen we schijnzelfstandigheid en bieden we zowel opdrachtgevers als zelfstandig professionals meer zekerheid.
In het wetsvoorstel staat onder andere dat een opdrachtgever en zelfstandig professional samen verantwoordelijk zijn voor de afspraken over de samenwerking en werkrelatie. Daarbij is het niet toegestaan dat iemand op papier als zelfstandige werkt, maar in de praktijk eigenlijk als werknemer functioneert. Dit wordt beoordeeld aan de hand van verschillende criteria, waaronder gezag, loon en de inhoud van het werk.
Voorbeeld: voor zelfstandig professionals met een uurtarief onder 36 euro bestaat er de mogelijkheid om via de rechter aanspraak te maken op een arbeidsovereenkomst. Het is dan aan jou als opdrachtgever om te bewijzen dat dit niet het geval is.
Waarom de VBAR uit de koers is gezet
De komst van de Zelfstandigenwet betekent niet dat er per se een harde breuk komt met wat de VBAR beoogde te doen, maar wel dat de structuur en insteek veranderen. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat de Zelfstandigenwet moet zorgen voor een helderder toetsingskader in de samenwerking tussen zelfstandigen en opdrachtgevers. De coalitie wil de wet gefaseerd invoeren, te beginnen met een rechtsvermoeden vergelijkbaar met dat uit de VBAR, maar daarna gevolgd door een bredere regeling die zelfstandigen centraal stelt.
Wat vraagt de Zelfstandigenwet anders dan de VBAR?
De Zelfstandigenwet pakt het net even anders aan dan de VBAR.
De VBAR wilde vooral rechterlijke uitspraken vastleggen waarbij schijnzelfstandigheid onder de loep werd genomen.
De Zelfstandigenwet van de coalitie kijkt naar twee specifieke zaken: zelfstandigheid en de werkrelatie. Dit leidt tot een tweedeling in de toetsing:
- Een ondernemerstoets: waarbij wordt gekeken of iemand zich economisch opstelt als zelfstandig ondernemer.
- Een werkrelatietoets: die beoordeelt hoe de relatie tussen zelfstandige en opdrachtgever in de praktijk vorm krijgt.
Dat betekent dat de nadruk komt te liggen op kenmerken van het zelfstandig ondernemerschap en de intentie van beide partijen in de samenwerking. Daarnaast legt de Zelfstandigenwet meer verantwoordelijkheid bij de zelfstandige zelf, bijvoorbeeld rond zaken als een pensioen en een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Deze onderwerpen stonden in de VBAR minder centraal.
"We hebben de ontwikkelingen rondom het wetsvoorstel VBAR de afgelopen jaren kritisch gevolgd. Vanuit HeadFirst hebben we meermaals geopperd om het wetsvoorstel op te knippen en het rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren. Het is goed om te zien dat de nieuwe coalitie zelfstandig ondernemerschap een belangrijk speerpunt vindt, en we wachten ook de verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet met veel interesse af."
Oifik Youssefi, Corporate & Public Affairs Officer bij HeadFirst
Wat betekent dit voor jou?
Als opdrachtgever is het belangrijk om op meerdere fronten scherp te zijn:
- Allereerst blijft de status van zelfstandigen en de manier waarop je ze inhuurt een onderwerp met juridische aandachtspunten. Totdat de Zelfstandigenwet daadwerkelijk in werking treedt, blijft het huidig beleid leidend, en daar wordt door de Belastingdienst actief op gehandhaafd.
- Ten tweede biedt de nieuwe koers kansen. De coalitie kijkt eerst naar de positie van de zelfstandige en pas daarna naar de werkrelatie. Zo ontstaat er ruimte om samen met de zelfstandigen duidelijke afspraken te maken die passen bij het dagelijks werk in jouw organisatie, waarbij de situatie op de werkvloer altijd leidend is.
- Tot slot vraagt dit moment van je organisatie om strategisch mee te bewegen. Je kunt nu al scenario’s inbouwen die rekening houden met de komst van de Zelfstandigenwet. Denk aan systemen voor proactieve compliance, zelfstandigen‑toetsing voorafgaand aan externe inhuur en diensten die je helpen om de juiste juridische status vast te stellen.
Door je contracten en werkafspraken nu alvast te checken, zorg je dat de samenwerking met zelfstandig professionals straks soepel blijft verlopen. Ook als de Zelfstandigenwet ingevoerd wordt.
Wil je weten of jouw organisatie klaar is voor de Zelfstandigenwet? Neem contact met ons op, we kijken graag met je mee.
Bekijk ook
Van schaarste naar kopersmarkt
De markt voor externe inhuur verschuift naar een kopersmarkt: meer reacties per opdracht en meer ruimte om te sturen op tarief en kwaliteit.
De echte impact van handhaving op schijnzelfstandigheid
Handhaving op schijnzelfstandigheid verkleint het aantal zzp’ers. Wat betekent dit voor beschikbaarheid, tarieven en jouw flexibele schil?
Voor het eerst in de geschiedenis verdienen vrouwen meer dan mannen
Vrouwelijke zelfstandigen verdienen nu gemiddeld meer dan mannen. Wat betekent deze trend voor jouw inhuurbeleid en tarieven?